Doniesienia ze świata
Zakończył się 14. sezon corocznego monitoringu lęgów orlika grubodziobego (Clanga clanga). Na Polesiu Zachodnim rok 2025 charakteryzował się anomaliami pogodowymi – bezśnieżną zimą, suchą, chłodną wiosną z przymrozkami oraz powodziami latem. Wszystko to znacząco wpłynęło na rozród wielu gatunków lęgowych na Polesiu. Dla wielu ptaków ten sezon okazał się porażką – lęgi i potomstwo ginęły z powodu zimnej wiosny, a niektóre pary w ogóle nie rozpoczęły lęgów. Dlatego też, zbadanie problemu lęgów orlika grubodziobego w warunkach ekosystemów bagiennych było dla przedmiotem szczególnego zainteresowania zespołu naukowców złożonego z M. Franchuk, A. Simon i Y. Korkh, który opublikowali podsumowanie swoich działań wykonanych w 2025 roku na stronie Ukraińskiego Centrum Badań nad Ptakami Drapieżnymi.
Prace
W Rezerwacie Przyrody Równe i na terenach przyległych od 2012 roku gatunek ten jest szczegółowo badany. W tym czasie zorganizowano kompleksowy monitoring stanu jego populacji lęgowej, o czym można przeczytać w innym doniesieniu. W 2025 roku nie udało się zrealizować wszystkich planów, ale kluczowe zadania zostały wykonane – monitorowano znane gniazda, znaleziono nowe gniazda i terytoria lęgowe, poszerzono obszar badawczy w rejonie rzeki Prypeć w Parku Narodowym Prypeć-Stochód, kontynuowano monitoring ekologii lęgowej za pomocą fotopułapek i znakowania piskląt.
Obrączkowanie orlików grubodziobych na Ukrainie zostało rozpoczęte przez Serhija Domaszewskiego wraz z zespołem zagranicznych ekspertów zajmujących się tym gatunkiem w 2012 roku na terenie Rezerwatu Przyrody Równe. Od tego czasu zarejestrowano kolorowe plastikowe obrączki dla ukraińskich orlików grubodziobych. Znakowanie nie zostało przerwane i jest przeprowadzane corocznie. W tym czasie zaobserwowano już ponad 70 ptaków. Odnotowano ponad 10 powrotów z zagranicy oraz spotkania oznakowanych ptaków z wykorzystaniem fotopułapek, które corocznie instaluje się na gniazdach orlików grubodziobych, począwszy od 2019 roku. Odnotowano również wykrycie oznakowanych orlików grubodziobych przez fotopułapki w innych krajach.
W 2025 roku udało się sprawdzić 15 znanych gniazd orlików grubodziobych. Siedem z nich miało potomstwo, jedno miało porzucone lęgi, a pozostałe gniazda były puste. Przyczyny, dla których siedem gniazd było pustych, nie są znane. Zauważono jednak osobniki terytorialne w pobliżu tych gniazd. Z doświadczenia autorów wiadomo, że niezajęte gniazdo nie oznacza nieudanego lęgu. Jest całkiem możliwe, że orliki grubodzioby zajęły inne gniazdo w pobliżu.
Udało się zaobrączkować 7 orlików grubodziobych (5 w Rezerwacie Przyrody Równe, jeden na jego granicy i jeden w Parku Narodowym Prypeć-Stochód). Do znakowania użyto metalowych obrączek z Ukraińskiego Centrum Obrączkowania oraz kolorowych, plastikowych, szarych obrączek.
Analiza cech morfologicznych piskląt orlika grubodziobego z połowy lipca 2025 roku wykazała, że 5 par miało typowe cechy wiekowe. Dwie pary miały stosunkowo młode pisklęta. Możliwym wyjaśnieniem późnego lęgnięcia tych par jest wpływ niekorzystnych wiosennych warunków pogodowych lub indywidualnych cech tych ptaków na termin lęgu.
Ponadto udało się kontynuować rozpoczęte w 2019 roku badania telemetryczne z wykorzystaniem nadajników GPS.
Podsumowanie
Autorzy podkreślają, że bazując na wieloletnich badaniach ekologii gniazdowania ptaków drapieżnych, orliki grubodziobe, w przeciwieństwie do innych drapieżników zamieszkujących ekosystemy bagienne, są najbardziej przystosowane do zmian siedlisk na własnych terytoriach lęgowych i są plastyczne w wyborze pożywienia, zdolne przetrwać susze, pożary, anomalie ochłodzenia itp. Największy negatywny wpływ na badaną populację orlików grubodziobych ma obecnie krzyżowanie się z blisko spokrewnionym gatunkiem – orlikiem krzykliwym (Clanga pomarina).